Text Size

Σύνδρομο απιοειδούς μυός

Ελληνικές Δημοσιεύσεις - Ελληνικές Δημοσιεύσεις

Article Index
Σύνδρομο απιοειδούς μυός και οσφυοϊσχιαλγία
Παθοφυσιολογία και ταξινόμιση
Κλινίκη εξέταση
Βιβλιογραφία
All Pages

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ KAI ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ

 Ο μηχανισμός της ισχιαλγίας συνεπεία του ΣΑΜ, δεν είναι ακόμη πλήρως κατανοητός. Οι επικρατέστερες θεωρίες είναι οι ακόλουθες6,38-42:

1) Ενδομυϊκή παγίδευση. Το ισχιακό νεύρο παγιδεύεται στη γαστέρα του απιοειδή λόγω συμφύσεων, συνεπεία αρχικού τραυματισμού, όπως συμβαίνει π.χ. μετά απο πτώση στο γλουτό7. Συνεπώς το σύνδρομο απιοειδούς ορίζεται ως σύνδρομο παγίδευσης του ισχιακού νεύρου.

2) Συμπίεση του νεύρου καθώς περνά μέσω του τένοντα του απιοειδούς (σύνδρομο καταπόνησης, υπέρχρησης, επαναλαμβανόμενοι μικροτραυματισμοί) κατά την έσω στροφή του ισχίου με επακόλουθη βλάβη και εμφάνιση συμπτωμάτων10.

3) Αρχικό τραύμα εξελίσσεται σε μυοπεριτονιακό σύνδρομο πόνου (myofascial syndrome). Προκαλείται δηλαδή χρόνιος σπασμός του μυός σύμφωνα με τον ορισμό των μυοπεριτονιακών συνδρόμων ο οποίος μπορεί να αντιμετωπιστεί με ενέσεις στα ενεργά σημεία πυροδότησης (trigger points) ακόμη και μακριά από την πρωτογενή βλάβη11, 47,48.

4) Δευτεροπαθές σύνδρομο (βλ. παρακάτω) Ο μηχανισμός του πόνου οφείλεται σε ισχαιμία ή περινευρική φλεγμονή (συμπίεση) και εκδη- λώνεται με σωματικό, αναφερόμενο ή νευροπαθητικό πόνο όπως περιγράφεται παρακάτω. To τραύμα μπορεί να οδηγήσει σε φλεγμονή και σπασμό του μυός. Φλεγμονώδεις ουσίες όπως προσταγλανδίνη, ισταμίνη, βραδυκινίνη και σεροτονίνη απελευθερώνονται από τον φλεγμαίνοντα μυ και μπορούν να ερεθίσουν το ισχιακό νεύρο οδηγώντας στον φαύλο κύκλο άλγος-σπασμός-φλεγμονή-ερεθισμός24. Το ΣΑΜ ταξινομείται ως πρωτοπαθές ή ως δευτεροπαθές12,13,21-39.

 Πρωτοπαθές ΣΑΜ θεωρείται η παρουσία συμπτωμάτων από πτώση στον γλουτό (τραυματισμό)14, σπασμό, ρίκνωση, ίνωση ή οστεοποιό μυoσίτιδα7,15. Το ισχιακό νεύρο είναι ενδεχόμενο να παγιδευτεί λόγω μιας πιθανής παραλλαγής στην μορφολογία του απιοειδούς10, 14, 17-19, μολονότι πολλοί ερευνητές θεωρούν τις ιδιαίτερες αυτές μορφολογίες τυχαίες19, 20.

Το δευτεροπαθές ΣΑΜ οφείλεται σε επινέμη-ση ή διήθηση του απιοειδούς μυός απο πυώδη μυοσίτιδα, διήθηση από όγκους, ανευρύσματα ή διεργασίες πέριξ του μυός21-39. Το δευτεροπαθές σύνδρομο θεωρείται επίσης ότι προέρχεται από την ιερολαγόνια άρθρωση2,11,13. Η άποψη αυτή είναι πλέον ξεπερασμένη2, καθώς δεν διαφαίνεται σχέση του ΣΑΜ με κάποια παθολογία ή εμβιομηχανική διαταραχή των ιερολαγονίων αρθρώσεων. Έρευνα έχει δείξει ότι η συχνότητα εμφάνισης των δύο συνδρόμων είναι 21% και 0.33% αντίστοιχα16. Άλλωστε, σε παθολογία των ιερολαγονίων αρθρώσεων μόνο 13 από τους 336 ασθενείς παρουσίασαν μυϊκό πόνο (όχι μόνο ΣΑΜ). Σύμφωνα με άλλους ερευνητές, το πρωτοπαθές ΣΑΜ ορίζεται ως σύνδρομο οφειλόμενο σε πρωτοπαθή παθολογία του απιοειδούς μυός και δευτεροπαθές ΣΑΜ ορίζεται κάθε περίπτωση που οφείλεται σε καλοήθεις ή κακοήθεις παθήσεις που παγιδεύουν το νεύρο στη περιοχή εξόδου του από τον απιοειδή μυ με παράλληλη απουσία παθολογίας στην σπονδυλική στήλη21.

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ

 Δεν υπάρχει διεθνώς αποδεκτός ορισμός και προτεινόμενα κριτήρια διάγνωσης του ΣΑΜ, με αποτέλεσμα η επιδημιολογική ανάλυση να δυσχεραίνεται καθοριστικά1. Η συχνότητα εμφάνισης είναι συνάρτηση του ορισμού και των κριτηρίων για τη διάγνωση του ΣΑΜ. Σύμφωνα με ορισμένες μελέτες υπο- λογίζεται ότι η συχνότητα εμφάνισης του ΣΑΜ κυμαίνεται από 0.33%16 έως και 6%11,24 σε ασθενείς με οσφυαλγία. Η αναλογία θηλέων και αρρένων είναι 6 προς 1 σύμφωνα με μια έρευνα 11, ενώ είναι 3:1 για τον μυοπεριτονιακό πόνο40. Οι ηλικίες που εμφανίζεται είναι από 30-50 ετών, ενώ είναι σπανιότερο σε ασθενείς κάτω των 204,13,15, 19, 43. Πρέπει ,επίσης, να τονισθεί ότι πολλοί ασθενείς με ΣΑΜ εκλαμβάνονται λανθασμένα ως πάσχοντες από οσφυαλγία σποδυλο-δισκογενούς αιτιολογίας και αντιμετωπίζονται με ΜΣΑΦ ή επισκληρίδιες εγχύσεις κορτικοειδών συχνά με θετική ανταπόκριση16, 38, 39.

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΟΛΟΓΙΑ

Στο ιστορικό του ασθενούς πιθανό να υπάρχει τραυματισμός στο γλουτό, όπως π.χ. σε πτώση12, 14, 15, 19, 25, 43. Συχνή αιτία είναι η υπερδραστηριότητα των στροφέων του ισχίου με συνέπεια εμφάνιση συνδρόμου υπέρχρησης 44,45 ή το πολύωρο κάθισμα σε σκληρές επιφάνειες 43, 46. Η ανισοσκελία, η αρθροπλαστική των ισχίων και η εγκυμοσύνη θεωρούνται επίσης ένας προδιαθεσικός παράγοντας 24,25. Ο ασθενής με τυπικό σύνδρομο απιοειδούς παραπονιέται για πόνο στο γλουτό με ή χωρίς αντανάκλαση στον σύστοιχο οπίσθιο μηρό. Πολλές φορές ο πόνος μπορεί να επεκτείνεται κάτω από το γόνατο έως την οπισθοπλάγια επιφάνεια της κνήμης, μιμούμενο τυπική δισκογενή ισχιαλγία. Τα συμπτώματα αναπαράγονται με την δραστηριότητα των κάτω άκρων και ειδικότερα με τις στροφές του ισχίου, αλλά συχνό χαρακτηριστικό εύρημα αποτελεί η επίταση του πόνου στην καθιστή θέση 13, 19, 25, 44, 45. Ο πόνος είναι δυνατόν να αναπαράγεται κατά την αφόδευση ή την ούρηση 25,ενώ συνήθως μπορεί να μετριάζεται με έλξη 44 ή έξω στροφή του κάτω άκρου 13. Άλλο σημαντικό σημείο θεωρείται μικρού βαθμού ατροφία των γλουτιαίων μυών 7, 14, 44 και ακόμα η εμφάνιση συνοδού σημείου Τredelenburg (κλίση λεκάνης στην όρθια θέση) 44. Η συμπίεση των συμπορευόμενων γλουτιαίων νεύρων είναι μια πιθανή εξήγηση για τα φαινόμενα αυτά. Επίσης έχει παρατηρηθεί αδυναμία των μυών που νευρώνονται από την Ι1 ρίζα 14, 15, 19 έως και παρέσεις στον άκρο πόδα 47. Η αισθητικότητα μερικές φορές επηρεάζεται και παρατηρείται υπολειπόμενη υπαισθησία στα δερμοτόμια του ισχιακού νεύρου 14, 15, 19, 45. Τέλος, αξίζει να αναφέρουμε την ταξινόμηση του πόνου που προτείνεται στην βιβλιογραφία. Ο πόνος που βιώνεται από τον ασθενή με ΣΑΜ μπορεί να χαρακτηριστεί ως σωματικός, νευροπαθητικός ή αναφερόμενος 40. Ο πόνος στον γλουτό θεωρείται σωματικός 40,48, προερχόμενος δηλαδή από παθολογία (αλγοαισθητικοί υποδοχείς) του απιοειδούς ή άλλου γειτονικού ιστού. Ο πόνος στον οπίσθιο μηρό και τον άκρο πόδα θεωρείται είτε αναφερόμενος πόνος από τους γλουτούς (μέχρι το γόνατο) είτε νευρoπαθητικός πόνος 21 από συμπίεση του ισχιακού ή του γειτονικού οπισθίου δερματικού νεύρου του μηρού.



Χρήσιμες Συμβουλές

Nεύρωμα Morton

To νεύρωμα Morton χαρακτηρίζεται από την ανάπτυξη καλοήθους ογκιδίου στο τρίτο κυρίως και στο δεύτερο πελματιαίο νεύρο. Πιο συχνά σε ποσοστό 80%-85% η πάθηση αφορά το τρίτο μεσοδακτύλιο διάστημα. Είναι πιο συχνό σε γυναίκες ηλικίας 40-50 ετών. Το πιο κλασικό σύμπτωμα είναι ο καυστικός πόνος κατά τη βάδιση ή σε παρατεταμένη ορθοστασία που αναγκάζει πολλές φορές τον πάσχοντα να βγάζει τα υποδήματα του. Το τελευταίο αποτελεί χαρακτηριστικό σύμπτωμα του νευρώματος Morton.

Για να τεθεί σφαλή διάγνωση της πάθησης πρέπει να αποκλειστούν άλλα αίτια πόνου στην περιοχή των μεταταρσίων όπως ρευματοειδής αρθρίτιδα, νευρολογικές παθήσεις όπως οσφυ»ική ριζίτιδα αλλά και μεταταρσαλγία από την πίεση των κεφαλών του 3ου και 4ου μεταταρσίου.

Μπορεί να δοκιμασθεί η συντηρητική θεραπεία με μαλακά πέλματα κάτω από τις κεφαλές των μετατταρσίων ή τοπική ένεση με κορτιζόνη, αλλά συχνά χρειάζεται χειρουργική αντιμετώπιση με καλά αποτελέσματα ως επί το πλείστον.

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ - Η ΣΙΩΠΗΛΗ ΕΠΙΔΗΜΙΑ

Η οστεοπόρωση αποτελεί την πιο συχνή μεταβολική νόσος των οστών και χαρακτηρίζεται από την ελάττωση της οστικής μάζας, τη διαταραχή της μικροαρχιτεκτονικής του οστού και κατά συνέπεια την μειωμένη αντοχή του οστού και την αυξημένη συχνότητα καταγμάτων. Η ποσοτική αλλά και ποιοτική αυτή διαταραχή συνδιάζεται με ένα αυξημένο αριθμό καταγμάτων σε κλασικές περιοχές όπως το ισχίο, τα σπονδυλικά σώματα και το περιφερικό άκρο της κερκίδος αλλά όχι μόνο σε αυτές αφού η αυξημένη επίπτωση της καταγματικής νόσου αφορά ολόκληρο το σκελετό. Διαβάστε περισσότερα..

Είναι απαραίτητη η βιταμίμη D για το σκελετό;

Η βιταμίνη D είναι ζωτικής σημασίας για την πρόληψη της οστεοπόρωσης αφού μεγιστοποιεί την εντερική απορρόφηση του Ca. Η έκθεση στον ήλιο για 10 – 15 λεπτά δύο φορές εβδομαδιαίως συνήθως επαρκεί για το σχηματισμό του απαραίτητου μεταβολίτη. Η συνιστώμενη καθημερινή δόση της βιταμίνης D είναι 400 IU για τις ηλικίες 51-70 και 600 IU για τις μεγαλύτερες ηλικίες.Τροφές πούσιες στη βιταμίνη αυτή είναι εκτός από τα γαλακτοκομικά προιόντα, τα δημητριακά, ο κρόκος του αυγού και τα λιπαρά ψάρια. Η υπερβολική πρόσληψη μπορεί να προκαλέσει σοβαρές παρενέργειες όπως ναυτία, αδυναμία, σύγχυση ή ακόμα και ανωμαλίες του καρδιακού ρυθμού. περισσότερα άρθρα..