Text Size

Σύνδρομο απιοειδούς μυός

Ελληνικές Δημοσιεύσεις - Ελληνικές Δημοσιεύσεις

Article Index
Σύνδρομο απιοειδούς μυός και οσφυοϊσχιαλγία
Παθοφυσιολογία και ταξινόμιση
Κλινίκη εξέταση
Βιβλιογραφία
All Pages

Σύνδρομο απιοειδούς μυός και οσφυαλγία 

Ελληνική Ρευματολογία 2007, 18(2):179-186

          Ανατομικά και κλινικά δεδομένα

Α.Β Γουλές, Κ. Μπαλακατούνης,  Ι.Δ. Γουλές

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Το σύνδρομο του απιοειδούς μυός (ΣΑM) χαρακτηρίζεται από παγίδευση του ισχιακού νεύρου με αντίστοιχη συμπτωματολογία, παραμένει δε μέχρι σήμερα μια αμφιλεγόμενη, δύσκολη έως και αβέβαιη διάγνωση. Με την παρούσα σύντομη βιβλιογραφική ανασκόπηση επιχειρείται η περιγραφή των σύγχρονων αντιλήψεων αναφορικά με τη νευροανατομία, την ταξινόμηση, τη διάγνωση και την νοσολογία του συνδρόμου, του οποίου η συχνότητα και η κλινική αναγνώριση έχει υποτιμηθεί για τους προαναφερθέντες λόγους. 

Εισαγωγή

Το σύνδρομο απιοειδούς μυός (ΣΑΜ) χαρακτηρίζεται απο παγίδευση του ισχιακού νεύρου από τον ομώνυμο μυ κατά την έξοδό του απο το ισχιακό τρήμα. Η έλλειψη ορισμού και κλινικών κριτηρίων του συνδρόμου1, η συσχέτισή του με παθολογία της ιερολαγονίου άρθρωσης2,3 καθώς και η κλινική ομοιότητά του με τη δισκογενή ισχιαλγία ή μυοπεριτονιακά σύνδρομα (myofascial syndromes) καθιστούν την κλινική του ταυτότητα ασαφή και τη διαγνωστική του προσπέλαση δυσχερή4-11. Η κλινική νευροανατομία του συνδρόμου είναι αρκετά περίπλοκη, γιαυτό στην παρούσα ανασκόπηση έγινε προσπάθεια απλούστευσης των ανατομικών σχέσεων.

ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ

Eικόνα 1 :: Η έκφυση και κατάφυση του απιοειδούς μυός σχηματικά    Εικόνα 2 :: Η παγίδευση του ισχιακού νεύρου καθώς διαπερνά τον απιοειδή μυ

Eικόνα 1 : Η έκφυση και κατάφυση του απιοειδούς μυός σχηματικά (οπίσθια όψη).

Εικόνα 2 : Η παγίδευση του ισχιακού νεύρου καθώς διαπερνά τον απιοειδή μυ.

 Οι μύες της οπίσθιας επιφάνειας της άρθρωσης του ισχίου (μυς του γλουτού) σχηματίζουν δυο στοιβάδες, την έσω (εντω βάθει) και έξω (επιπολής). Η έσω (εν τω βάθει) στοιβάδα αποτελείται από τους βραχείς έξω στροφείς του ισχίου, τον απιοειδή, τους δίδυμους, τον τετράγωνο μηριαίο και τον έσω και έξω θυροειδή μυ. Ο μέσος και ο μικρός γλουτιαίος καλύπτουν το εξωτερικό μέρος της πυέλου και σαν συνέπεια της κατάφυσης τους στον μεγάλο τροχαντήρα, δρουν ως απαγωγοί του ισχίου. Η έξω (επιπολής) στοιβάδα αποτε- λείται από τον μεγάλο γλουτιαίο που μαζί με τον τείνοντα την πλατεία περιτονία σχηματίζουν τον λεγόμενο «πυελικό δελτοειδή μυ». Ονομάζεται έτσι, λόγω της ομοιότητας του με τον ομώνυμο μυ του ώμου5, 8. Ο απιοειδής μυς εκφύεται οδοντωτά από την πρόσθια και έξω επιφάνεια του ιερού και από τον δεύτερο, τρίτο και τέταρτο ιερό σπόνδυλοΙ2-I4. Αφού καλύψει την πρόσθια επιφάνεια της ιερο- λαγόνιας άρθρωσης, εξέρχεται από την πύελο μέσω του ισχιακού τρήματος και καταφύεται στην άνω επιφάνεια του μεγάλου τροχαντήρα, πολλές φορές μαζί με τον έσω θυροειδή μυ9. Η ανατομική σχέση του απιοειδή με τους ιστούς που γειτνιάζει αποτελεί το κλειδί για την κατανόηση της νευραγγειακής ανατομίας της περιοχής και συσχετίζεται με τη δημιουργία του πρωτοπαθούς ή δευτεροπαθούς συνδρόμου8-10, 21-25. Όλα τα νεύρα και αγγεία που εισέρχονται στον γλουτιαίο χώρο μέσω της πυέλου , είτε άνω είτε κάτω από τον απιοειδή, περνούν μέσα από το μεγάλο ισχιακό τρήμα : Πάνω από τον απιοειδή πορεύονται το άνω γλουτιαίο νεύρο μαζί με την ομώνυμη αρτηρία, ενώ κάτω από τον απιοειδή η κάτω γλουτιαία αρτηρία και το κάτω γλουτιαίο νεύρο, το αιδοιϊκό νεύρο και η έσω αιδοιϊκή αρτηρία, το νεύρο για τον έσω θυροειδή μυ, το ισχιακό νεύρο, το οπίσθιο μηριαίο δερματικό νεύρο και ρίζες που νευρώνουν τον τετρακέφαλο μυ. Το ισχιακό νεύρο σχηματίζεται από ρίζες του οσφυοϊερού πλέγματος (Ο4-Ι3) και αποτελείται σε ποσοστό 20% από νευρικές ίνες και 80% απο 179-ινολιπώδη ιστό8,9. Μετά από σύντομη διαδρομή του στον απιοειδή μυ εξέρχεται από την πύελο κάτω από τον μυ. Πιο συγκεκριμένα εξέρχεται από την πύελο δια της υποαπιοειδούς σχισμής και πορεύεται στην οπίσθια επιφάνειας του έσω θυροειδούς και των διδύμων μυών, επί του τε- τράγωνου μηριαίου μεταξύ ισχιακού κυρτώματος και μείζονα τροχαντήρα8,9. Με βάσει νεκροτομικά δεδομένα διαπιστώθη- κε ότι το ισχιακό νεύρο διαπερνά τον απιοειδή στο 22% των περιπτώσεων. Απο αυτές το 5% διαπερνά τον απιοειδή μέσω της γαστέρας του μυός και το υπόλοιπο 17% διέρχεται μέσω του τένοντα του απιοειδή (10). Άλλες έρευνες έχουν δείξει ότι στο 84% των περιπτώσεων το νεύρο διέρχεται κάτω από τον μυ, ενώ στο 18% διχά- ζεται σε δύο κλάδους. Ο ένας περνά κάτω και ο άλλος μέσα από τον μυ ή πάνω και μέσα από τον μυ αντίστοιχα11.

Εικόνα 3 :: Πόνος στο γλουτό με αντανάκλαση στο σύστοιχο οπίσθιο μηρό βασικό χαρακτηριστικό του συνδρόμου κατά τον οποίο ο πόνος αρκετές φορές επεκτείνεται και κάτω από το γόνατο έως και την οπίσθια επιφάνεια της κνήμης ή τον άκρο πόδα

Εικόνα 3 : Πόνος στο γλουτό με αντανάκλαση στο σύστοιχο οπίσθιο μηρό βασικό χαρακτηριστικό του συνδρόμου κατά τον οποίο ο πόνος αρκετές φορές επεκτείνεται και κάτω από το γόνατο έως και την οπίσθια επιφάνεια της κνήμης ή τον άκρο πόδα.


ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ KAI ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ

 Ο μηχανισμός της ισχιαλγίας συνεπεία του ΣΑΜ, δεν είναι ακόμη πλήρως κατανοητός. Οι επικρατέστερες θεωρίες είναι οι ακόλουθες6,38-42:

1) Ενδομυϊκή παγίδευση. Το ισχιακό νεύρο παγιδεύεται στη γαστέρα του απιοειδή λόγω συμφύσεων, συνεπεία αρχικού τραυματισμού, όπως συμβαίνει π.χ. μετά απο πτώση στο γλουτό7. Συνεπώς το σύνδρομο απιοειδούς ορίζεται ως σύνδρομο παγίδευσης του ισχιακού νεύρου.

2) Συμπίεση του νεύρου καθώς περνά μέσω του τένοντα του απιοειδούς (σύνδρομο καταπόνησης, υπέρχρησης, επαναλαμβανόμενοι μικροτραυματισμοί) κατά την έσω στροφή του ισχίου με επακόλουθη βλάβη και εμφάνιση συμπτωμάτων10.

3) Αρχικό τραύμα εξελίσσεται σε μυοπεριτονιακό σύνδρομο πόνου (myofascial syndrome). Προκαλείται δηλαδή χρόνιος σπασμός του μυός σύμφωνα με τον ορισμό των μυοπεριτονιακών συνδρόμων ο οποίος μπορεί να αντιμετωπιστεί με ενέσεις στα ενεργά σημεία πυροδότησης (trigger points) ακόμη και μακριά από την πρωτογενή βλάβη11, 47,48.

4) Δευτεροπαθές σύνδρομο (βλ. παρακάτω) Ο μηχανισμός του πόνου οφείλεται σε ισχαιμία ή περινευρική φλεγμονή (συμπίεση) και εκδη- λώνεται με σωματικό, αναφερόμενο ή νευροπαθητικό πόνο όπως περιγράφεται παρακάτω. To τραύμα μπορεί να οδηγήσει σε φλεγμονή και σπασμό του μυός. Φλεγμονώδεις ουσίες όπως προσταγλανδίνη, ισταμίνη, βραδυκινίνη και σεροτονίνη απελευθερώνονται από τον φλεγμαίνοντα μυ και μπορούν να ερεθίσουν το ισχιακό νεύρο οδηγώντας στον φαύλο κύκλο άλγος-σπασμός-φλεγμονή-ερεθισμός24. Το ΣΑΜ ταξινομείται ως πρωτοπαθές ή ως δευτεροπαθές12,13,21-39.

 Πρωτοπαθές ΣΑΜ θεωρείται η παρουσία συμπτωμάτων από πτώση στον γλουτό (τραυματισμό)14, σπασμό, ρίκνωση, ίνωση ή οστεοποιό μυoσίτιδα7,15. Το ισχιακό νεύρο είναι ενδεχόμενο να παγιδευτεί λόγω μιας πιθανής παραλλαγής στην μορφολογία του απιοειδούς10, 14, 17-19, μολονότι πολλοί ερευνητές θεωρούν τις ιδιαίτερες αυτές μορφολογίες τυχαίες19, 20.

Το δευτεροπαθές ΣΑΜ οφείλεται σε επινέμη-ση ή διήθηση του απιοειδούς μυός απο πυώδη μυοσίτιδα, διήθηση από όγκους, ανευρύσματα ή διεργασίες πέριξ του μυός21-39. Το δευτεροπαθές σύνδρομο θεωρείται επίσης ότι προέρχεται από την ιερολαγόνια άρθρωση2,11,13. Η άποψη αυτή είναι πλέον ξεπερασμένη2, καθώς δεν διαφαίνεται σχέση του ΣΑΜ με κάποια παθολογία ή εμβιομηχανική διαταραχή των ιερολαγονίων αρθρώσεων. Έρευνα έχει δείξει ότι η συχνότητα εμφάνισης των δύο συνδρόμων είναι 21% και 0.33% αντίστοιχα16. Άλλωστε, σε παθολογία των ιερολαγονίων αρθρώσεων μόνο 13 από τους 336 ασθενείς παρουσίασαν μυϊκό πόνο (όχι μόνο ΣΑΜ). Σύμφωνα με άλλους ερευνητές, το πρωτοπαθές ΣΑΜ ορίζεται ως σύνδρομο οφειλόμενο σε πρωτοπαθή παθολογία του απιοειδούς μυός και δευτεροπαθές ΣΑΜ ορίζεται κάθε περίπτωση που οφείλεται σε καλοήθεις ή κακοήθεις παθήσεις που παγιδεύουν το νεύρο στη περιοχή εξόδου του από τον απιοειδή μυ με παράλληλη απουσία παθολογίας στην σπονδυλική στήλη21.

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ

 Δεν υπάρχει διεθνώς αποδεκτός ορισμός και προτεινόμενα κριτήρια διάγνωσης του ΣΑΜ, με αποτέλεσμα η επιδημιολογική ανάλυση να δυσχεραίνεται καθοριστικά1. Η συχνότητα εμφάνισης είναι συνάρτηση του ορισμού και των κριτηρίων για τη διάγνωση του ΣΑΜ. Σύμφωνα με ορισμένες μελέτες υπο- λογίζεται ότι η συχνότητα εμφάνισης του ΣΑΜ κυμαίνεται από 0.33%16 έως και 6%11,24 σε ασθενείς με οσφυαλγία. Η αναλογία θηλέων και αρρένων είναι 6 προς 1 σύμφωνα με μια έρευνα 11, ενώ είναι 3:1 για τον μυοπεριτονιακό πόνο40. Οι ηλικίες που εμφανίζεται είναι από 30-50 ετών, ενώ είναι σπανιότερο σε ασθενείς κάτω των 204,13,15, 19, 43. Πρέπει ,επίσης, να τονισθεί ότι πολλοί ασθενείς με ΣΑΜ εκλαμβάνονται λανθασμένα ως πάσχοντες από οσφυαλγία σποδυλο-δισκογενούς αιτιολογίας και αντιμετωπίζονται με ΜΣΑΦ ή επισκληρίδιες εγχύσεις κορτικοειδών συχνά με θετική ανταπόκριση16, 38, 39.

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΟΛΟΓΙΑ

Στο ιστορικό του ασθενούς πιθανό να υπάρχει τραυματισμός στο γλουτό, όπως π.χ. σε πτώση12, 14, 15, 19, 25, 43. Συχνή αιτία είναι η υπερδραστηριότητα των στροφέων του ισχίου με συνέπεια εμφάνιση συνδρόμου υπέρχρησης 44,45 ή το πολύωρο κάθισμα σε σκληρές επιφάνειες 43, 46. Η ανισοσκελία, η αρθροπλαστική των ισχίων και η εγκυμοσύνη θεωρούνται επίσης ένας προδιαθεσικός παράγοντας 24,25. Ο ασθενής με τυπικό σύνδρομο απιοειδούς παραπονιέται για πόνο στο γλουτό με ή χωρίς αντανάκλαση στον σύστοιχο οπίσθιο μηρό. Πολλές φορές ο πόνος μπορεί να επεκτείνεται κάτω από το γόνατο έως την οπισθοπλάγια επιφάνεια της κνήμης, μιμούμενο τυπική δισκογενή ισχιαλγία. Τα συμπτώματα αναπαράγονται με την δραστηριότητα των κάτω άκρων και ειδικότερα με τις στροφές του ισχίου, αλλά συχνό χαρακτηριστικό εύρημα αποτελεί η επίταση του πόνου στην καθιστή θέση 13, 19, 25, 44, 45. Ο πόνος είναι δυνατόν να αναπαράγεται κατά την αφόδευση ή την ούρηση 25,ενώ συνήθως μπορεί να μετριάζεται με έλξη 44 ή έξω στροφή του κάτω άκρου 13. Άλλο σημαντικό σημείο θεωρείται μικρού βαθμού ατροφία των γλουτιαίων μυών 7, 14, 44 και ακόμα η εμφάνιση συνοδού σημείου Τredelenburg (κλίση λεκάνης στην όρθια θέση) 44. Η συμπίεση των συμπορευόμενων γλουτιαίων νεύρων είναι μια πιθανή εξήγηση για τα φαινόμενα αυτά. Επίσης έχει παρατηρηθεί αδυναμία των μυών που νευρώνονται από την Ι1 ρίζα 14, 15, 19 έως και παρέσεις στον άκρο πόδα 47. Η αισθητικότητα μερικές φορές επηρεάζεται και παρατηρείται υπολειπόμενη υπαισθησία στα δερμοτόμια του ισχιακού νεύρου 14, 15, 19, 45. Τέλος, αξίζει να αναφέρουμε την ταξινόμηση του πόνου που προτείνεται στην βιβλιογραφία. Ο πόνος που βιώνεται από τον ασθενή με ΣΑΜ μπορεί να χαρακτηριστεί ως σωματικός, νευροπαθητικός ή αναφερόμενος 40. Ο πόνος στον γλουτό θεωρείται σωματικός 40,48, προερχόμενος δηλαδή από παθολογία (αλγοαισθητικοί υποδοχείς) του απιοειδούς ή άλλου γειτονικού ιστού. Ο πόνος στον οπίσθιο μηρό και τον άκρο πόδα θεωρείται είτε αναφερόμενος πόνος από τους γλουτούς (μέχρι το γόνατο) είτε νευρoπαθητικός πόνος 21 από συμπίεση του ισχιακού ή του γειτονικού οπισθίου δερματικού νεύρου του μηρού.


ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΕΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ

 Χρειάζεται πλήρης κλινική και ιδιαίτερα νευρολογική εξέταση της ΟΜΣΣ και των άκρων συμπεριλαμβανομένων της κίνησης, της μυϊκής ισχύος, της αισθητικότητας, των τενοντίων αντανακλαστικών των κάτω άκρων κλπ. Μερικές φορές εμφανίζεται το σημείο Laseque σε αρχικά στάδια 3,7 αλλά δεν αποτελεί σύνηθες ή παθογνωμονικό σημείο του ΣΑΜ 25,47, 50, 51. Συχνά υπάρχει ευαισθησία με την πίεση στην περιοχή του ισχιακού τρήματος, ο οποίος εμφανίζεται στην πλειονότητα των ασθενών. Συχνά διαπιστώνεται επώδυνη αλαντοειδής μάζα από το διογκωμένο και συνεσπασμένο απιοειδή μυ 24, και σπανιότερα ατροφία των γλουτιαίων μυών. Ένα σημαντικό μέρος της φυσικής εξέτασης είναι οι ειδικές κλινικές δοκιμασίες (tests).

Εικόνα 4 Pace Test :: Eνεργητική απαγωγή του ισχίου στην καθιστή θέση   Εικόνα 5 Beatty Test :: Το ισχίο και το γόνατο είναι σε πλήρη κάμψη και το γόνατο αγγίζει το κρεβάτι

Εικόνα 4. Pace Test: ενεργητική απαγωγή του ισχίου στην καθιστή θέση.

Εικόνα 5 Beatty Test: Το ισχίο και το γόνατο είναι σε πλήρη κάμψη και το γόνατο αγγίζει το κρεβάτι.

1. Το τεστ του Pace, εξετάζει την παρουσία πόνου κατά την ενεργητική απαγωγή του ισχίου στην καθιστή θέση 11.

 2. Τροποποίηση του προηγούμενου είναι το test Beatty, όπου ο ασθενής κατακλίνεται σε πλάγια θέση με την πάσχουσα πλευρά προς τα άνω. Το ισχίο και το γόνατο είναι σε πλήρη κάμψη και το γόνατο ακουμπάει στο κρεβάτι. 43 Εάν ο πόνος στο γλουτό αναπαράγεται με ανύψωση του σκέλους από το κρεβάτι τότε το σημείο είναι θετικό. Θετικό test μπορεί να υποδηλώνει και δισκοκήλη ή οστεοαρθρίτιδα ισχίου, ο πόνος των οποίων συνήθως προβάλλει ή διαχέεται σε διαφορετικά σημεία.

3. Το test Freiberg 3 πραγματοποιείται με απότομη έσω στροφή του ισχίου ενώ το ισχίο βρίσκεται σε έκταση. Το σημείο είναι θετικό όταν αναπαράγεται πόνος στον γλουτό 19.

4. Το FADIR ή FAIR test, όπου FADIR/FAIR είναι το αγγλικό ακρωνύμιο για την κάμψη, προσαγωγή και έσω στροφή του μηρού, θέση στην οποία ο απιοειδής διατείνεται.

5. Αντίσταση στην έξω στροφή του ισχίου από θέση πλήρους έσω στροφής στην καθιστή θέση. Η δοκιμασία αυτή θεωρείται ίσως η πιο χρήσιμη για τη διαφοροποίηση από άλλα αίτια πόνου 25.

6. Δακτυλική εξέταση δια του πρωκτού ή του κόλπου. Σύμφωνα με αρκετές μελέτες είναι πιθανό να αποκαλύψει ψηλαφητικά έναν μαλακό επώδυνο «όγκο», ο οποίος είναι ο απιοειδής μυς σε σύσπαση. Αυτό το σημείο είναι παρόν σε αρκετούς ασθενείς και θεωρείται ίσως το πλέον αξιόπιστο διαγνωστικά 11, 14, 44, 45. Τέλος τα νεότερα απεικονιστικά ευρήματα του ΣΑΜ είναι ενδιαφέροντα αν και εμφανίζουν σχετικές αδυναμίες49-50. Το ίδιο ισχύει και με τον ηλεκτρομυογραφικό έλεγχο 51.

ABSTRACT

Piriformis Syndrome and sciatica

A.V. Goules1, K. Balakatounis2, D.I.Goules1 1Rheumatologist, 2Physiotherapist

Piriformis Syndrome is defined as the entrapment of the ischial nerve resulting in sciatica. It remains a controversial, challenging and ambiguous diagnosis and thus has been underdiagnosed. Through this literature review, the description of current opinions on neuroanatomy, classification, differential diagnosis and signs and symptoms of the syndrome are presented.

Hellenic Rheumatology 2007; 18(2):179-186 Key words: Piriformis syndrome, anatomy, symptoms, sciatica.


ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

 1. Silver JK, Leadbetter WB. Piriformis syndrome: assessment of current practice and literature review. Orthopedics 1998; 21:1133-5.

2. Yeoman W. The relation of arthritis of the sacroiliac joint to sciatica, with an analysis of 100 cases. Lancet 1928; 2:1119-22.

3. Freiberg AH, Vinke TH. Sciatica and the sacroiliac joint, J Bone Joint Surg [Am] 1934; 16:126--36.

4. Beaton LE. Anson B. The sciatic nerve and the piriformis muscle: their interrelation a possible cause of coccy-godynia. J Bone Joint Surg [Am] 1938;20:686-8.

5. Γουλές Δ. Μυστικά στη διαγνωση και θεραπεία της οσφυαλγίας. Πρακτικά 1ου Πολυθεματικού Σεμιναρίου ΕΕΛΙΑ 2006, σελ 25-34.

6. Γουλές Δ. Οσφυαλγία- Δισκοπάθεια.Εκδ Καυκάς, Αθήνα 2002.

7. Roundi LJ, Quessar A E, Chakir N, E, Hassani MR et Jiddane M. Le syndrome du muscle pyramidal : une cause rare de sciatique non discale. À propos d’une observation. J Radiol 2003;84:715-7.

8. Henry AK. Exposures in the lower limb. Baltimore, Williams & Wilkins, 1970. p. 180-97.

9. Warwick R, Williams PL, editors. Gray’s anatomy. Philadelphia- WB Saunders; 1973. p. 568.

10. Pecina M. Contribution to the etiological explanation of the piriformis syndrome. Acta Anat (Basel) 1979; 105:181-7.

11. Pace JB, Nagle D. Piriform syndrome. West J Med 1976; 124:435-9.

12. Foster MR. Clinical trial for pirifonnis syndrome. Orthopedics 1999; 99:561-569.

13. Foster MR. Piriformis syndrome. Orthopedics 2002; 25:821-5.

14. Chen WS. Bipartite piriformis muscle: an unusual cause of sciatic nerve entraprnent. Pain 1994; 58:269-72.

15. Beauchesne RP, Schutzer SF, Myosifis ossificans of the piriformis muscle: an unusual cause of piriformis syndrome- A case report. J Bone Joint Surg [Am] 1997; 79:906-10.

16. Bernard Jr TN, Kirkaldy-Willis WH. Recognizing specific characteristics of nonspecific low back pain. Clin Orthop 1987; 217:266-80.

17. Sayson SC, Ducey JF. Maybrey JB. et all. D. Sciatic entrapment neuropathy associated with an anomalous piriformis muscle. Pain 1994; 59:149-52.

18. Ozaki S, Hamabe T, Muro T, Piriformis syndrome resulting from an anomalous relationship between the sciatic nerve and piriformis muscle. Orthopaedics 1999; 22:771-2.

19. Benson ER, Schutzer SF. Posttraumatic pirifonmis syndrome: diagnosis and results of operative treatment. J Bone Joint Surg [Am] 1999; 81:941-9.

20. Levin SM. Piriformis syndrome [letter]. Orthopaedics 2000; 23:183-4.

21. McCrory P, Bell S. Nerve entrapment syndromes as a cause of pain in the hip, groin and buttock. Sports Med 1999; 27:261-74.

22. Geelen JA. de GraaffR, Biemans RG, Prevo RL, Koch PW. Sciatic nerve compression by an aneurysm of the internal iliac artery, Neurol Ncurosurg 1985,87: 219-22.

23. Merlo IM, Polooi TE, Alfonsi E, Messina AL, Ceroni M, Sciatic pain in a young sportsman. Lancet 1997; 349:846-7.

24. Benzon HT, Katz JA, Benzon HA, Iqbal MS.Piriformis syndrome: anatomic considerations, a new injection technique, and a review of the literature. Anesthesiology. 2003 Jun;98(6):1442-8.

25. Hiighes SS, Goldslcin MN, Hicks DG, Pellegrini JrVD. Extrapelvic compression of the sciatic nerve. An unusual cause of pain about the hip: report of five cases [see comments]. J Bone Joint Surg [Am] 1992,74:1553-9.

26. Shinozaki T, Arita S, Watanabe H, Chigira M. Aneurysm of a persistent sciatic artery. Arch Orthop Trauma Surg 1998;117:167-9,

27. Vanneste JA, Butzelaar RM, Dicke HW. Ischiadic nerve entrapment by an extra- and intrapelvic lipoma: a rare cause of sciatica. Neurology 1980; 30:532-4.

28. Bickels J, Kahanovitz N. R-ubert CK, Henshaw RM, Moss DP. Meeler i, et al, Extraspinal bone and soft-tissue tumors as a cause of sciatica. Clinical diagnosis and recommendations: analysis of 32 cases. Spine 1999; 24:1611-6.

29. Takala K, Takahashi K. Cyclic sciatica. A case report. Spine 1994; 19:89-90. 30. Torkdson SJ, Lee RA, Hildahl DB. Endometriosis of the sciatic nerve: a report of two cases and a review of the literature. Obstet Gynecol 1988; 71:473-7.

31. Chen WS.Chronic sciatica caused by tuberculous sacro-iliitis. A case report. Spine 1995; 20:94-6.

32. Birkbeck D. Watson JT, Obturator intermus pyomyositis. A case report. Clin Orthop. 1995; 316:221-6.

33. Peh WC, Reinus W. Piriformis bursitis causing sciatic neuropathy. Skeletal Radiol 1995; 24:474-6.

34. Servant CT. An unusual cause of sciatica. A case report. Spine 1998; 23:2134-6.

35. Uchio Y, Nishikawa U. Ochi M, Shu N, Takata K. Bilateral piriformis syndrome after total hip arthroplasty. Arch Orthop Trauma Surg 1998; 111:177-9.

 36. Spinner RJ, Alkinson JL, Wenger DE, Stuart MJ. Tardy sciatic nerve palsy following apophyseal avulsion fracture of the ischial tuberosity. Case report, J Neurosurg 1998; 89:819-21.

37. Miller A. Sledman GH, Beisaw NE, Gross PTSciatica caused by an avulsion fraclure of the ischial ruberosity. A case report, J Bone Joint Surg [Am] 1987; 69:143-5.

38. Mullin V, de Roaayro M. Caudal steroid injection for treatment of piriformis syndrome [see comments]. Anesth Analg 1990; 7i:705-7.

39. Mullin V, de Rosayro M, Quint D. Mechanism of action caudal steroids for piriformis syndrome [letter; comment], Anesih Analg 1998:86:680.

40. Bonica JJ. Definitions and taxonomy of pain. The management of pain. Philadelphia, Lea & Febigcr 1990. p.18-27.

41. ParziaIeJR. HudginsTH, Fishman LM. The piriformis syndrome [see comments]. Am J Orthop 1996; 25:819-23.

42. Goldner JL. Piriformis compression causing low back and lower extremity pain. Am J Orthop 1997; 26:316-8.

43 Beatty RA. The piriformis muscle syndrome: a simple diagnostic maneuver. Neurosurgery 1994; 34:512-4; discussion 514.

44. Banon PM. Piriformis syndrome: a rational approach to management. Pain 1991; 47:345- 52.

45. Hanania M, Kitain E. Perisciatic injection of steroid for the treatment of sciatica due to piriformis syndrome. Reg Anesth Pain Med 1998; 23:223-8.

46. Brown JA, Braun MA. Namey TC. Piriformis syndrome in a 10-year-old boy as a complication of operation with the patient in the sitting position. Neurosurgery 1988; 23:117-9.

47. Travell, J, Simons D. Myofascial Pain and dysfunction (vol 1&2), Williams and Wilkins, Baltimore 1998.

48. Simons DG, Travell JG, Myofascial origins of low back pain. Part 3, Pelvic and lower extremity muscles. Postgrad Med 1983; 73:99- 105-108.

49. Jankiewicz JJ, Hennrikus WL, Houkom JA. The appearance of the piriformis muscle syndrome in computed tomography and magnetic resonance imaging. A case report and review of the literature. Clin Orthop 1991; 262:205-9.

50. Karl Jr RD. Scintigraphic appearance of the piriformis muscle syndrome, Clin Nuci Med 1985; 10:361-3. 51. Fishman LM, Zybert PA. Electrophysiologic evidence of piriformis syndrome. Arch Phys Med Rehabil 1992; 73:359-64.

Χρήσιμες Συμβουλές

Nεύρωμα Morton

To νεύρωμα Morton χαρακτηρίζεται από την ανάπτυξη καλοήθους ογκιδίου στο τρίτο κυρίως και στο δεύτερο πελματιαίο νεύρο. Πιο συχνά σε ποσοστό 80%-85% η πάθηση αφορά το τρίτο μεσοδακτύλιο διάστημα. Είναι πιο συχνό σε γυναίκες ηλικίας 40-50 ετών. Το πιο κλασικό σύμπτωμα είναι ο καυστικός πόνος κατά τη βάδιση ή σε παρατεταμένη ορθοστασία που αναγκάζει πολλές φορές τον πάσχοντα να βγάζει τα υποδήματα του. Το τελευταίο αποτελεί χαρακτηριστικό σύμπτωμα του νευρώματος Morton.

Για να τεθεί σφαλή διάγνωση της πάθησης πρέπει να αποκλειστούν άλλα αίτια πόνου στην περιοχή των μεταταρσίων όπως ρευματοειδής αρθρίτιδα, νευρολογικές παθήσεις όπως οσφυ»ική ριζίτιδα αλλά και μεταταρσαλγία από την πίεση των κεφαλών του 3ου και 4ου μεταταρσίου.

Μπορεί να δοκιμασθεί η συντηρητική θεραπεία με μαλακά πέλματα κάτω από τις κεφαλές των μετατταρσίων ή τοπική ένεση με κορτιζόνη, αλλά συχνά χρειάζεται χειρουργική αντιμετώπιση με καλά αποτελέσματα ως επί το πλείστον.

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ - Η ΣΙΩΠΗΛΗ ΕΠΙΔΗΜΙΑ

Η οστεοπόρωση αποτελεί την πιο συχνή μεταβολική νόσος των οστών και χαρακτηρίζεται από την ελάττωση της οστικής μάζας, τη διαταραχή της μικροαρχιτεκτονικής του οστού και κατά συνέπεια την μειωμένη αντοχή του οστού και την αυξημένη συχνότητα καταγμάτων. Η ποσοτική αλλά και ποιοτική αυτή διαταραχή συνδιάζεται με ένα αυξημένο αριθμό καταγμάτων σε κλασικές περιοχές όπως το ισχίο, τα σπονδυλικά σώματα και το περιφερικό άκρο της κερκίδος αλλά όχι μόνο σε αυτές αφού η αυξημένη επίπτωση της καταγματικής νόσου αφορά ολόκληρο το σκελετό. Διαβάστε περισσότερα..

Είναι απαραίτητη η βιταμίμη D για το σκελετό;

Η βιταμίνη D είναι ζωτικής σημασίας για την πρόληψη της οστεοπόρωσης αφού μεγιστοποιεί την εντερική απορρόφηση του Ca. Η έκθεση στον ήλιο για 10 – 15 λεπτά δύο φορές εβδομαδιαίως συνήθως επαρκεί για το σχηματισμό του απαραίτητου μεταβολίτη. Η συνιστώμενη καθημερινή δόση της βιταμίνης D είναι 400 IU για τις ηλικίες 51-70 και 600 IU για τις μεγαλύτερες ηλικίες.Τροφές πούσιες στη βιταμίνη αυτή είναι εκτός από τα γαλακτοκομικά προιόντα, τα δημητριακά, ο κρόκος του αυγού και τα λιπαρά ψάρια. Η υπερβολική πρόσληψη μπορεί να προκαλέσει σοβαρές παρενέργειες όπως ναυτία, αδυναμία, σύγχυση ή ακόμα και ανωμαλίες του καρδιακού ρυθμού. περισσότερα άρθρα..